Ngành phân bón thế giới gặp khó vì xung đột Trung Đông

Ngành phân bón thế giới 'gặp khó' vì xung đột Trung Đông

Trung Đông là một trong những khu vực sản xuất phân bón lớn nhất thế giới, trong khi tuyến vận tải qua eo biển Hormuz đóng vai trò then chốt đối với thương mại phân bón toàn cầu. Theo dữ liệu của Tập đoàn CRU chuyên nghiên cứu về thị trường hàng hóa, khoảng 35% sản lượng phân urê xuất khẩu trên thế giới được vận chuyển qua tuyến hàng hải này. Urê là loại phân đạm được sử dụng phổ biến nhất, đóng vai trò nền tảng cho khoảng một nửa sản lượng lương thực toàn cầu.

Ngoài ra, eo biển Hormuz cũng là nơi vận chuyển 45% lượng lưu huỳnh xuất khẩu của thế giới - nguyên liệu quan trọng để sản xuất phân lân - cùng với khối lượng lớn amoniac, thành phần chính trong sản xuất phân đạm.

Các doanh nghiệp ngành phân bón cảnh báo việc gián đoạn hoạt động sản xuất và xuất khẩu từ Trung Đông có thể làm tăng giá thực phẩm trong thời gian tới. Ảnh minh họa: PTI. 

Ông Svein Tore Holsether, giám đốc điều hành của tập đoàn phân bón Yara International - nhà sản xuất phân bón lớn nhất châu Âu - cho rằng tác động của cuộc xung đột đối với ngành phân bón đang bị “lu mờ” bởi sự chú ý dành cho thị trường dầu khí.

Theo ông, nếu phân bón không được cung cấp kịp thời cho nông dân, năng suất cây trồng có thể giảm tới 50% ngay trong vụ thu hoạch đầu tiên.

Các chuyên gia cảnh báo nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung phân bón kéo dài, người tiêu dùng có thể sớm cảm nhận tác động thông qua giá thực phẩm tăng. Theo ước tính của chuyên gia hệ thống thực phẩm Raj Patel tại Trường Chính sách công Lyndon B. Johnson, giá bánh mì có thể tăng trong vòng 6-10 tuần, trong khi giá trứng có thể tăng sau vài tháng và giá thịt lợn hoặc thịt gà có thể chịu tác động trong khoảng 6 tháng.

Thực tế, giá phân bón đã bắt đầu tăng mạnh. Giá urê dạng hạt tại Trung Đông đã tăng khoảng 130 USD mỗi tấn, lên mức 575-650 USD/tấn chỉ trong vài ngày. Giá xuất khẩu của Ai Cập cũng tăng khoảng 125 USD/tấn, lên 610-625 USD/tấn, theo dữ liệu từ hãng phân tích thị trường Argus Media.

Trong khi đó, giá hợp đồng amoniac tại châu Âu cũng tăng vọt. Một lô hàng 1.000 tấn giao tháng 4 đã được giao dịch ở mức 725 USD/tấn, cao hơn khoảng 130 USD so với lần giao dịch trước vào giữa tháng 2.

Một số nhà phân tích cho rằng cú sốc lần này thậm chí có thể gây tác động lớn hơn cuộc khủng hoảng lương thực sau khi xung đột Ukraine nổ ra năm 2022. Khi đó, giá năng lượng và phân bón tăng mạnh khiến giá lương thực toàn cầu đạt mức kỷ lục.

Ông Chris Lawson, trưởng bộ phận phân bón tại CRU, cho rằng sự khác biệt lớn nhất hiện nay là nguy cơ gián đoạn vật lý đối với tuyến vận tải qua eo biển Hormuz. Trong cuộc khủng hoảng năm 2022, dù thị trường biến động mạnh, xuất khẩu của Nga vẫn tiếp tục, giúp thị trường có thời gian điều chỉnh.

Tác động của cuộc xung đột đã bắt đầu xuất hiện trong hoạt động sản xuất. Công ty năng lượng QatarEnergy - nhà xuất khẩu khoảng 5,4 triệu tấn urê mỗi năm, tương đương gần 10% thương mại urê vận chuyển bằng đường biển trên thế giới - cho biết đã phải tạm dừng sản xuất lưu huỳnh, amoniac và urê tại tổ hợp Ras Laffan sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.

Bên cạnh đó, sản xuất amoniac tại Iran cũng đã bị đình trệ hoàn toàn do xung đột, trong khi nhiều nhà sản xuất trong khu vực đang cân nhắc cắt giảm sản lượng khi tàu thuyền gặp khó khăn trong việc di chuyển qua Strait of Hormuz.

Giá năng lượng tăng cũng làm gia tăng áp lực đối với ngành phân bón. Khí tự nhiên là nguyên liệu chính để sản xuất các loại phân đạm như amoniac và urê, vì vậy khi giá khí tăng, chi phí sản xuất phân bón cũng tăng theo.

Ông Holsether cho biết giá khí tự nhiên mà Yara sử dụng để sản xuất phân bón tại châu Âu đã tăng gấp đôi chỉ trong vài ngày, từ khoảng 10,6 USD lên hơn 20 USD mỗi triệu đơn vị nhiệt Anh (mmbtu).

Điều đáng lo ngại là tình trạng này xảy ra đúng vào thời điểm nhạy cảm đối với nông dân. Ở nhiều khu vực thuộc châu Âu và bán cầu Bắc, nông dân đang bước vào mùa bón phân vụ xuân, giai đoạn quyết định năng suất cây trồng trong năm.

“Nỗi lo lớn nhất của tôi là những người dễ tổn thương nhất sẽ phải trả giá đắt nhất”, ông Holsether nói. “Chúng ta đã thấy điều đó xảy ra vào năm 2022 - khi nhiều khu vực trên thế giới phải đối mặt với nạn đói và khủng hoảng lương thực”.

Nguồn