Áp lực kép từ chi phí và "hàng rào xanh"
Sáng 14/10, tại TP. Đồng Nai, Cục Năng lượng - Dầu khí (Bộ Công Thương) phối hợp tổ chức hội thảo “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả - Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững” trong khuôn khổ Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam.
Phát biểu khai mạc, ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Năng lượng - Dầu khí, nhận định nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng kéo chi phí của doanh nghiệp ngày càng cao. Mặt bằng giá năng lượng “đang được thiết lập ở một mức mới” và khó quay lại mức giá trước đây, ảnh hưởng sâu sắc tới hoạt động sản xuất, kinh doanh. Với những ngành tiêu thụ nhiều điện và nhiên liệu, hóa đơn năng lượng đã thành khoản chi phải quản trị chủ động.
Ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Năng lượng - Dầu khí, Bộ Công Thương phát biểu tại hội thảo.
Áp lực thứ hai đến từ thị trường quốc tế. Ông Đặng Hải Dũng cho biết các rào cản thương mại đối với hàng hóa ngày càng gia tăng, xu hướng bảo hộ và ưu tiên sản phẩm nội địa rõ nét hơn, thể hiện qua hàng rào ESG, hàng rào xanh. Riêng trong năm 2026, thị trường châu Âu đã áp dụng cơ chế thuế carbon đối với một số sản phẩm nhập khẩu. Các biện pháp bảo hộ đang dần chuyển từ hàng rào kỹ thuật sang hàng rào thuế quan trực tiếp, tác động thẳng tới sản xuất, việc làm và khả năng mở rộng thị trường của doanh nghiệp.
Hai sức ép này gặp nhau ở một điểm đó là cùng đánh vào giá thành và khả năng chứng minh mức phát thải của sản phẩm. Năng lượng vừa chiếm phần đáng kể trong chi phí, vừa gắn trực tiếp với lượng phát thải. Doanh nghiệp tiết kiệm được năng lượng sẽ đồng thời giảm chi phí và giảm phát thải, hai chỉ số mà đối tác nhập khẩu ngày càng soi kỹ. Ngược lại, doanh nghiệp chần chừ sẽ bị kẹp giữa chi phí trong nước tăng và rào cản dựng lên từ bên ngoài.
Hội thảo thu hút đông đảo doanh nghiệp, đơn vị tư vấn và chuyên gia quan tâm đến bài toán tiết kiệm năng lượng.
Trước bối cảnh đó, Phó Cục trưởng Cục Năng lượng - Dầu khí cho biết Bộ Công Thương đang triển khai Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 - 2030 (VNEEP3), trong đó xây dựng Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam để hỗ trợ kỹ thuật, tài chính, giúp doanh nghiệp giảm thiểu tác động bất lợi. Hội thảo là diễn đàn kết nối cơ quan quản lý, doanh nghiệp, đơn vị cung cấp giải pháp và tổ chức tài chính, để cùng tìm lời giải “vừa đáp ứng yêu cầu của thị trường, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm”.
Công nghệ và vốn xanh là hai đòn bẩy để chuyển đổi
Theo ông Đặng Hải Dũng, bên cạnh thách thức, doanh nghiệp đang đứng trước nhiều cơ hội từ Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, với sự phát triển của dữ liệu lớn và các công nghệ số. Những công nghệ này giúp truy xuất nguồn gốc, tối ưu sản phẩm và quy trình sản xuất, đồng thời tính toán, kiểm soát mức phát thải. Phó Cục trưởng Cục Năng lượng - Dầu khí cho rằng việc ứng dụng Big Data, điện toán đám mây, blockchain và truy xuất nguồn gốc là “hết sức cần thiết”, giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, nâng cao tính minh bạch và khả năng cạnh tranh.
Lập luận ở đây khá rõ, muốn chứng minh mức phát thải với đối tác nhập khẩu, doanh nghiệp trước hết phải đo được mức tiêu thụ năng lượng của chính mình. Dữ liệu năng lượng chính xác vì vậy vừa là nền tảng để tiết kiệm, vừa là giấy thông hành vượt "hàng rào xanh".
Công nghệ chỉ phát huy khi có vốn đi cùng. Theo ông Đặng Hải Dũng, hội thảo mời các tổ chức tài chính giới thiệu nguồn lực và cơ chế hỗ trợ, để khi cần đổi mới công nghệ, cải thiện hiệu quả năng lượng hoặc chuyển đổi xanh, doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn phù hợp, trong đó có tín dụng xanh. Đặt công nghệ và tài chính cạnh nhau trong một diễn đàn là cách rút ngắn khoảng cách giữa việc biết cần làm gì và có đủ điều kiện để làm.
Ông Nguyễn Đình Hiệp, Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA) phát biểu tại hội thảo
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Đình Hiệp, Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA), khẳng định đây là một trong những giải pháp quan trọng để bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng xanh. Doanh nghiệp có thể cập nhật cơ chế, chính sách sau khi Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được ban hành; nắm bắt xu hướng ứng dụng AI để điều khiển tối ưu quá trình sử dụng năng lượng; tìm hiểu tài chính xanh cho các dự án hiệu quả năng lượng.
Ông Nguyễn Đình Hiệp mong muốn diễn đàn trở thành nơi kết nối cơ quan quản lý, chuyên gia, tổ chức tài chính, đơn vị tư vấn, cung cấp công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp, từ đó hình thành cơ hội hợp tác, thúc đẩy đầu tư vào các giải pháp tiết kiệm năng lượng. VECEA vinh dự đồng hành cùng Cục Năng lượng - Dầu khí, cơ quan chủ trì và điều phối VNEEP, để Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam ngày càng là cầu nối ứng dụng công nghệ tiên tiến.
Trước TP. Đồng Nai, chuỗi hội thảo của Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam đã đến Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Bắc Ninh, Hải Phòng, Tây Ninh. Sáu chuyên đề lần này của VECEA, Schneider Electric, Daikin, Vinachem và BIDV gồm: khu công nghiệp, nhà máy thông minh; AI điều khiển vận hành; chuyển đổi xanh ngành hóa chất; tài trợ dự án tiết kiệm năng lượng, kèm hỏi đáp, tư vấn trực tiếp.
