Đơn hàng vẫn ổn định nhưng áp lực lợi nhuận ngày càng lớn
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tháng 6/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 150 nghìn tấn cà phê, đạt kim ngạch 552,6 triệu USD. Lũy kế 6 tháng đầu năm, xuất khẩu đạt khoảng 1,1 triệu tấn, thu về 4,78 tỷ USD, tăng 9,7% về khối lượng nhưng giảm 14,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Giá xuất khẩu bình quân chỉ còn khoảng 4.435 USD/tấn, giảm 22% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh xu hướng điều chỉnh của thị trường cà phê thế giới sau giai đoạn giá tăng cao.
Nửa đầu năm 2026, xuất khẩu cà phê đạt khoảng 1,1 triệu tấn, thu về 4,78 tỷ USD, tăng 9,7% về khối lượng nhưng giảm 14,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Ảnh minh họa
Ba thị trường tiêu thụ lớn nhất của cà phê Việt Nam tiếp tục là Đức, Italia và Hoa Kỳ, chiếm lần lượt 14,1%, 7,9% và 6,9% thị phần. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu sang các thị trường này đều giảm, trong đó Đức giảm mạnh nhất với 21,7%. Ngược lại, Trung Quốc nổi lên là điểm sáng khi kim ngạch tăng tới 70,7%.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về kết quả xuất khẩu cà phê nửa đầu năm 2026, ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Vĩnh Hiệp cho biết, doanh nghiệp đã ký kín đơn hàng cho cả năm ngay từ đầu năm nên đầu ra không phải là vấn đề đáng lo ngại. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay đến từ biến động chi phí logistics, đặc biệt là cước vận tải biển và những biến động địa chính trị trên thế giới.
"Biến động chi phí vận chuyển tác động đến lợi nhuận của doanh nghiệp dù sản lượng và đơn hàng vẫn được duy trì. Dù vậy, chúng tôi vẫn giữ được mục tiêu doanh thu năm 2026 gần tương đương năm trước, trong khi sản lượng dự kiến tăng khoảng 20%. Đây là kết quả của quá trình chuẩn bị trong nhiều năm, chứ không phải chỉ trong một vài năm gần đây", ông Hiệp chia sẻ.
Trong nước, sau nhiều phiên giảm, hiện giá cà phê đã phục hồi lên quanh 89.000-90.000 đồng/kg, tạo động lực để nhiều hộ dân bán hàng chốt lời. Tuy nhiên, lượng cà phê còn lại trong dân không nhiều nên giao dịch vẫn diễn ra khá thận trọng. Ở chiều ngược lại, thị trường thế giới tiếp tục chịu sức ép khi Brazil được dự báo có vụ mùa bội thu. Giá Robusta trên sàn London và Arabica trên sàn New York đều giảm trong tháng 6, kéo mặt bằng giá xuất khẩu xuống thấp hơn so với năm trước.
Theo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa), niên vụ 2025-2026, sản lượng cà phê toàn cầu có thể đạt khoảng 180 triệu bao, tăng gần 8 triệu bao so với niên vụ trước. Khi nguồn cung tăng nhanh hơn nhu cầu, áp lực giảm giá nhiều khả năng sẽ còn kéo dài trong những tháng tới.
Vicofa cũng nhận định mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu cà phê năm 2026 sẽ rất khó hoàn thành khi giá xuất khẩu giảm sâu, trong khi lượng hàng xuất khẩu nửa cuối năm thường thấp hơn nửa đầu năm. Ngoài áp lực thị trường, hiện tượng El Niño cũng có thể gây nắng nóng và khô hạn tại nhiều khu vực trồng cà phê ở châu Á, ảnh hưởng đến năng suất niên vụ 2026-2027.
Phát triển bền vững trở thành "tấm vé" để giữ thị trường
Ông Thái Như Hiệp cho hay, trước đây nhiều người cho rằng kinh doanh cà phê chỉ cần tập trung thu mua và xuất khẩu, chưa cần đầu tư nhiều vào truy xuất nguồn gốc hay phát triển bền vững. Tuy nhiên, Vĩnh Hiệp đã lựa chọn hướng đi khác ngay từ hơn 20 năm trước. Doanh nghiệp chủ động đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc, nhà máy, quy trình sản xuất, công nghệ, nguồn nhân lực và logistics từ rất sớm. Nhờ đó, khi các yêu cầu về chống mất rừng, truy xuất nguồn gốc hay phát triển bền vững trở thành điều kiện bắt buộc tại nhiều thị trường, doanh nghiệp không rơi vào thế bị động.
Theo ông Hiệp, nếu đến thời điểm hiện nay doanh nghiệp mới bắt đầu đầu tư để đáp ứng các tiêu chuẩn mới thì sẽ chịu áp lực rất lớn về tài chính và chi phí. Trong khi đó, những đơn vị chuẩn bị sớm sẽ có nhiều lợi thế hơn trong cạnh tranh. Ông Hiệp cũng cho rằng, quá trình chuyển đổi không thể chỉ dừng ở việc tuyên truyền mà cần hướng dẫn cụ thể theo từng địa phương, từng doanh nghiệp. Mỗi vùng nguyên liệu như Gia Lai, Đắk Lắk đều có những đặc thù riêng, vì vậy cần có giải pháp phù hợp để doanh nghiệp từng bước đáp ứng yêu cầu của từng thị trường. "Doanh nghiệp không thể đi một mình. Muốn phát triển bền vững thì tất cả phải cùng ngồi trên một con thuyền, cùng chia sẻ trách nhiệm và cùng thích ứng với các yêu cầu mới của thị trường", ông Hiệp nhấn mạnh.
Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt quy định về phát thải carbon, chống mất rừng và truy xuất nguồn gốc, nhiều chuyên gia cho rằng nông nghiệp tái sinh sẽ là hướng đi quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của ngành cà phê. Trước đó, tại hội thảo "Nông nghiệp tái sinh - Hướng đi bền vững cho nông nghiệp Việt Nam", bà Hoàng Thị Thu Hương, cán bộ dự án cấp cao của GIZ, cho biết cà phê là một trong những ngành hàng được xác định có tiềm năng lớn trong thực hiện Đề án sản xuất giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050. Việc chuyển đổi sang nông nghiệp tái sinh không chỉ giúp ngành cà phê đáp ứng Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) mà còn mở ra cơ hội tham gia thị trường tín chỉ carbon, tạo thêm nguồn thu cho người sản xuất.
Theo ông Nguyễn Văn Thiết, Quản lý Văn phòng Rainforest Alliance tại Việt Nam, đây là thời điểm thích hợp để ngành cà phê Việt Nam chuyển mình trước những yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế. Ông cho rằng một trang trại tái sinh không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn góp phần phục hồi hệ sinh thái, bảo tồn đa dạng sinh học và xây dựng mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, dư địa tăng sản lượng không còn nhiều, các chuyên gia cho rằng, lợi thế của cà phê Việt Nam trong giai đoạn tới sẽ không nằm ở số lượng mà ở chất lượng, khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và xây dựng chuỗi giá trị bền vững. Đây cũng được xem là hướng đi lâu dài để ngành cà phê duy trì vị thế trên thị trường quốc tế, đồng thời nâng cao giá trị gia tăng cho doanh nghiệp và người trồng cà phê.
Trong bối cảnh giá cà phê thế giới giảm, nguồn cung toàn cầu tăng mạnh và các thị trường nhập khẩu liên tục siết chặt tiêu chuẩn xanh, ngành cà phê Việt Nam cần chuyển trọng tâm chuyển sang nâng cao giá trị, phát triển bền vững và xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch để duy trì năng lực cạnh tranh.
