Phương thức quan trọng kiểm soát quyền lực
Ban Chỉ đạo Xây dựng Đề án “Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân” vừa tổ chức Phiên họp thứ nhất. Phó Bí thư Thường trực Đảng uỷ, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội, Trưởng Ban Chỉ đạo Đỗ Văn Chiến dự và chủ trì phiên họp.
Việc xây dựng Đề án diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến phức tạp, trong khi nước ta đang đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đất nước đang bước vào "kỷ nguyên mới" - kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, thịnh vượng của dân tộc, đòi hỏi phải đổi mới tư duy lập pháp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước để tháo gỡ các "điểm nghẽn" về nguồn lực.
Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân (HĐND) là một chức năng quan trọng đã được hiến định, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và nâng cao hiệu quả bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy công tác này vẫn còn những tồn tại nhất định như: chất lượng giám sát thường xuyên có lúc chưa cao, còn hiện tượng chồng chéo, trùng lặp giữa các cơ quan, và đặc biệt là việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các kết luận sau giám sát chưa thực sự quyết liệt, thường xuyên. Cơ chế phối hợp giữa cơ quan dân cử với các cơ quan kiểm tra, thanh tra, kiểm toán đôi lúc còn thiếu chặt chẽ.
Để khắc phục tình trạng này, Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định “việc đổi mới và đẩy mạnh công tác giám sát là khâu trọng tâm, then chốt để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội”. Các Nghị quyết số 27-NQ/TW và 28-NQ/TW cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND các cấp... Do đó, việc xây dựng Đề án là bước đi hết sức cần thiết để tổng kết lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND trong thời gian tới.
Ban Chỉ đạo Xây dựng Đề án “Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân” tổ chức Phiên họp thứ nhất.
Phát biểu khai mạc phiên họp, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến nhấn mạnh giám sát chính là một phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực nhà nước; không có kiểm soát quyền lực thì không thể đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa.
Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nhắc lại yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI là phải nâng tầm giám sát tối cao theo hướng “thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả”, đồng thời đề nghị Quốc hội Khoá XVI tập trung giám sát những vấn đề lớn, những lĩnh vực then chốt, những “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong phát triển…
Giám sát "đến cùng"
Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nhận định: thực tiễn cho thấy, một trong những yếu tố quan trọng, tất yếu để đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của cơ quan dân cử là sự lãnh đạo toàn diện, sâu sát của Đảng, vừa bảo đảm định hướng chính trị đúng đắn, vừa bảo đảm hiệu lực, hiệu quả giám sát, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.
Chính vì vậy, mục đích của việc xây dựng Đề án là đánh giá thực trạng vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND, trên cơ sở đó, tham mưu ban hành Chỉ thị của Bộ Chính trị nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND trong thời gian tới. Đây là lần đầu tiên Bộ Chính trị ban hành văn bản riêng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, của HĐND.
Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đặc biệt lưu ý cần chuyển dịch trọng tâm sang "giám sát thường xuyên”, tạo ra cơ chế giám sát "đến cùng".
Để bảo đảm chất lượng của Đề án, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đề nghị, cần đánh giá tổng quan sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, của HĐND; khảo sát, nắm rõ tình hình thực tế triển khai hoạt động giám sát của Quốc hội, của HĐND; đặc biệt chú trọng việc tổ chức hội thảo, toạ đàm, mời các chuyên gia có bề dày kinh nghiệm hoạt động thực tiễn để đóng góp xây dựng, hoàn thiện Đề án…
Trong bối cảnh đất nước chuyển sang trạng thái tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn bằng những quyết sách nhanh, rút gọn quy trình lập pháp, đồng chí Đỗ Văn Chiến khẳng định: "Việc tổ chức giám sát ngay từ đầu, giám sát trong quá trình thực hiện và giám sát khi kết thúc là hết sức quan trọng".
Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đặc biệt lưu ý cần chuyển dịch trọng tâm sang "giám sát thường xuyên” để phát hiện sai phạm sớm, thay vì đợi nhiều năm sau mới chỉ ra khi sai phạm đã tích tụ, gây hậu quả nghiêm trọng. Mục tiêu cốt lõi của Đề án là tạo ra cơ chế giám sát "đến cùng", nghĩa là các kiến nghị phải được thực thi nghiêm túc; "anh không xử lý thì anh sẽ bị người khác xử lý".
Đồng chí Đỗ Văn Chiến cũng lưu ý yêu cầu "kết nối liên thông" giữa giám sát dân cử với công tác kiểm tra của Đảng và giám sát của Mặt trận Tổ quốc để tạo sức mạnh tổng hợp.
Phát biểu tại Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh cho rằng, việc xây dựng Đề án cần làm rõ hơn vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND trong giai đoạn mới như thế nào, khác với trước ra sao, đặc biệt là từ khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp và đặt ra mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đề nghị, xây dựng Đề án phải ngắn gọn, rõ trọng tâm, trọng điểm, dễ thực hiện và phải giải quyết được điểm nghẽn đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND như hậu giám sát, chia sẻ dữ liệu giữa giám sát, thanh tra, kiểm toán…
Mục đích của việc xây dựng Đề án là đánh giá thực trạng vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND, trên cơ sở đó, tham mưu ban hành Chỉ thị của Bộ Chính trị nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND trong thời gian tới. Đây là lần đầu tiên Bộ Chính trị ban hành văn bản riêng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, của HĐND.
