Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân chủ trì cuộc họp. Cùng tham gia có các thành viên của Tổ điều hành thị trường trong nước.
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân chủ trì cuộc họp.
Thị trường thế giới biến động mạnh, áp lực lan tới trong nước
Báo cáo tại cuộc họp, bà Lê Thị Hồng, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước thông tin, quý I/2026 ghi nhận những biến động sâu sắc của thị trường hàng hóa toàn cầu, trong đó yếu tố chi phối lớn nhất là xung đột địa chính trị tại Trung Đông. Việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz từ đầu tháng 3 đã tạo ra cú sốc chưa từng có đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, kéo theo hàng loạt hệ lụy về giá cả, logistics và thương mại quốc tế.
Giá dầu thô tăng vọt là minh chứng rõ nét. Dầu WTI đã vượt mốc 112 USD/thùng, trong khi dầu Brent có thời điểm chạm 120 USD/thùng. Đây là mức cao nhất trong gần 4 năm, phản ánh rõ sự đứt gãy nguồn cung và tâm lý lo ngại lan rộng trên thị trường. Song song đó, xung đột Nga - Ukraine tiếp tục kéo dài, khiến khoảng 40% công suất xuất khẩu dầu của Nga bị gián đoạn, càng làm trầm trọng thêm áp lực nguồn cung.
Không chỉ năng lượng, thị trường phân bón cũng chịu tác động dây chuyền. Giá urê quốc tế tăng từ 60-80% so với trước xung đột, thậm chí tại một số thị trường tăng gần gấp đôi. Nguyên nhân chủ yếu do khu vực Trung Đông chiếm tỷ trọng lớn trong sản xuất và vận chuyển phân bón toàn cầu, trong đó eo biển Hormuz là tuyến huyết mạch.
Cuộc họp Tổ điều hành thị trường trong nước quý I/2026.
Những biến động này kéo theo chi phí sản xuất nông nghiệp và logistics tăng cao, tác động trực tiếp tới giá lương thực. Theo báo cáo của FAO, chỉ số giá lương thực tháng 3/2026 đạt 128,5 điểm, tăng so với cả tháng trước và cùng kỳ. Các mặt hàng như dầu thực vật, đường, lúa mì đều tăng mạnh, trong khi giá gạo có xu hướng giảm do nguồn cung dồi dào.
Bên cạnh đó, các chính sách thương mại mới của Mỹ, đặc biệt là việc áp thuế 10% với hàng nhập khẩu toàn cầu, đã tạo thêm áp lực cho thương mại quốc tế. Môi trường kinh tế toàn cầu trở nên phức tạp hơn khi nhiều ngân hàng trung ương lớn giữ nguyên lãi suất nhưng cảnh báo nguy cơ lạm phát quay trở lại.
Trong bối cảnh đó, dù các tổ chức quốc tế như IMF và OECD vẫn dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 duy trì ở mức 2,9-3,3%, nhưng đi kèm là những cảnh báo rõ ràng về rủi ro địa chính trị và chi phí đầu vào tăng cao.
Điều hành linh hoạt, thị trường trong nước giữ được ổn định
Trước những biến động mạnh từ bên ngoài, thị trường trong nước quý I/2026 nhìn chung vẫn duy trì được sự ổn định tương đối, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm Tết Nguyên đán.
Nguồn cung hàng hóa được chuẩn bị đầy đủ, đa dạng, đáp ứng tốt nhu cầu tiêu dùng tăng cao. Việc triển khai hiệu quả các chương trình bình ổn thị trường cùng với công tác kiểm tra, kiểm soát được tăng cường đã giúp giá cả không xảy ra biến động bất thường trong hai tháng đầu năm.
Tuy nhiên, từ đầu tháng 3, tác động của xung đột Trung Đông bắt đầu “ngấm” vào thị trường trong nước. Giá nhiên liệu tăng kéo theo chi phí vận tải và nguyên vật liệu đầu vào tăng, ảnh hưởng tới nhiều nhóm hàng như vật tư nông nghiệp, vật liệu xây dựng và hàng tiêu dùng.
Trước tình hình đó, Bộ Công Thương đã chủ động tổ chức họp với các hiệp hội, doanh nghiệp và địa phương vào ngày 17/3/2026 nhằm đánh giá tác động và đề xuất giải pháp. Các kiến nghị sau đó được tổng hợp, chuyển tới các bộ, ngành liên quan để phối hợp xử lý. Nhờ sự vào cuộc kịp thời, đến cuối quý I, nguồn cung hàng hóa thiết yếu vẫn được đảm bảo, dù giá một số mặt hàng đã điều chỉnh tăng.
Một điểm sáng đáng chú ý là sức cầu thị trường tiếp tục phục hồi. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng quý I đạt khoảng 1.903 nghìn tỷ đồng, tăng 10,9% so với cùng kỳ năm trước, là mức cao nhất trong 3 năm gần đây. Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng vẫn đạt khoảng 7%, cho thấy tiêu dùng nội địa đang dần trở thành trụ cột quan trọng của tăng trưởng.
Bà Lê Thị Hồng thông tin, tại các địa phương lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, hoạt động thương mại - dịch vụ duy trì đà tăng trưởng ổn định, trong đó nhóm dịch vụ có mức tăng cao hơn bán lẻ hàng hóa.
Thường trực Tổ điều hành thị trường trong nước phát biểu tại cuộc họp.
Về Chỉ số giá tiêu dùng (CPI), CPI tháng 3 tăng 1,23% so với tháng trước, trong đó, các nhóm lương thực, thực phẩm, văn hóa giải trí du lịch giảm từ 0,05-1,41% do nhu cầu, mặt bằng giá các nhóm hàng hóa, dịch vụ này giảm sau tết Nguyên đán; các nhóm khác có mức tăng nhẹ từ 0,09-1,17%, riêng nhóm giao thông tăng cao đột biến (tăng 12,85%) do tác động của giá xăng dầu tăng trước ảnh hưởng của xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông.
CPI bình quân quý 1 tăng 3,51% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó, nhóm có mức tăng cao nhất là nhóm nhà ở, điện nước và chất đốt (tăng 5,69%) do tác động của giá thuê nhà, giá vật liệu xây dựng, giá điện tăng; tiếp đến là nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống (tăng 4,55%) chủ yếu do các mặt hàng thực phẩm vă ăn uống ngoài gia đình tăng do các chi phí nguyên liệu đầu vào, phí dịch vụ tăng; tiếp theo là nhóm giáo dục (tăng 3,21%) do việc điều chỉnh tăng học phí của một số trường tư thục; các nhóm còn lại chỉ tăng từ 0,89-2,8%.
Về vĩ mô, GDP quý I/2026 tăng 7,83%, cao hơn cùng kỳ năm trước, với đóng góp lớn từ khu vực dịch vụ và công nghiệp. Tuy nhiên, cán cân thương mại ghi nhận nhập siêu 3,7 tỷ USD, phản ánh nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu phục vụ sản xuất tăng cao.
Một yếu tố cần lưu ý là áp lực lạm phát đang gia tăng. CPI bình quân quý I tăng 3,51%, trong đó nhóm giao thông tăng mạnh tới 12,85% trong tháng 3 do tác động trực tiếp từ giá xăng dầu.
Song song với đó, công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường tiếp tục được tăng cường. Trong hơn 3 tháng cao điểm, lực lượng chức năng đã kiểm tra hơn 10.000 vụ, xử lý trên 9.000 vụ vi phạm, thu nộp ngân sách hơn 193 tỷ đồng. Dù vậy, tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và vi phạm trên môi trường thương mại điện tử vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp.
Tại cuộc họp quý I/2026, thường trực Tổ điều hành thị trường trong nước đã đưa ra nhiều kiến nghị quan trọng nhằm ứng phó với bối cảnh mới.
Trọng tâm là yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp theo Nghị quyết 01/NQ-CP, vừa đảm bảo tăng trưởng, vừa kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Việc theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả thị trường được đặt lên hàng đầu.
Đối với doanh nghiệp, các kiến nghị tập trung vào giảm chi phí logistics, đảm bảo nguồn cung năng lượng, đặc biệt là dầu diesel phục vụ sản xuất. Đồng thời, đề xuất kéo dài chính sách giảm thuế VAT xuống 8% đến hết năm 2026, thậm chí sang năm 2027 để kích cầu tiêu dùng.
Một số ngành hàng cụ thể cũng được đưa vào diện ưu tiên điều hành. Với phân bón, yêu cầu các doanh nghiệp ưu tiên cung ứng cho thị trường trong nước, tiết giảm chi phí để hạn chế tăng giá. Với xi măng, kiến nghị thúc đẩy giải ngân đầu tư công và hỗ trợ tín dụng nhằm kích cầu tiêu thụ.
Dự báo trong thời gian tới, nếu xung đột Trung Đông tiếp tục kéo dài, giá năng lượng và chi phí đầu vào sẽ còn duy trì ở mức cao, gây áp lực lớn lên mục tiêu kiểm soát lạm phát dưới 4,5% của năm 2026. Đồng thời, tâm lý tiêu dùng có thể bị ảnh hưởng, khiến sức mua suy giảm. Trong bối cảnh đó, vai trò điều hành linh hoạt, chủ động của các cơ quan quản lý sẽ tiếp tục là yếu tố then chốt để giữ ổn định thị trường và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
