Thương hiệu quốc gia: Chìa khóa gia tăng giá trị hạt gạo
Trong nhiều năm, ngành lúa gạo Việt Nam đã từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu, nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện năng lực cạnh tranh, xếp Top 3 quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới. Gạo Việt Nam cũng nhiều lần được vinh danh ở vị trí gạo ngon nhất thế giới. Tuy nhiên, bài toán đặt ra hiện nay không chỉ là xuất khẩu được bao nhiêu gạo, mà còn là làm thế nào để mỗi tấn gạo mang lại giá trị cao hơn, tạo dựng được dấu ấn riêng, có thương hiệu và chỗ đứng bền vững trên thị trường quốc tế.
Tại hội thảo lấy ý kiến về Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 do Bộ Công Thương tổ chức mới đây, đại diện Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho biết, phát triển xuất khẩu theo chiều sâu đồng nghĩa với nâng cao giá trị sản phẩm thông qua chế biến, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị cho hạt gạo Việt Nam, thay vì chủ yếu xuất khẩu các sản phẩm thô. Đây là định hướng ngành lúa gạo đã xác định và theo đuổi trong nhiều năm qua.
Thực tế cho thấy, chất lượng sản phẩm là nền tảng quan trọng, nhưng chưa đủ để quyết định giá trị thương mại. Cụ thể, hiện gạo thơm Hom Mali của Thái Lan có giá xuất khẩu trên 1.000 USD/tấn, trong khi gạo Việt Nam, dù được đánh giá cao về chất lượng và có lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế, giá xuất khẩu vẫn dao động quanh mức 477-500 USD/tấn.
Sự chênh lệch này cho thấy khoảng cách về giá trị không đơn thuần nằm ở sản phẩm, mà còn đặt ra vấn đề về khả năng xây dựng, định vị và phát huy giá trị thương hiệu. Một thương hiệu được nhận diện rõ ràng, gắn với chất lượng ổn định và có uy tín trên thị trường sẽ tạo cơ sở để sản phẩm nâng cao sức cạnh tranh, tiếp cận những phân khúc có yêu cầu cao hơn.
Với hạt gạo Việt Nam, thương hiệu quốc gia vì thế không chỉ mang ý nghĩa quảng bá hình ảnh, mà còn cần được nhìn nhận như một định hướng phát triển kinh tế ngành hàng. Khi giá trị sản phẩm được nâng lên, lợi ích không chỉ dừng ở doanh nghiệp xuất khẩu mà còn gắn với hiệu quả của chuỗi sản xuất, tiêu thụ lúa gạo và đời sống người nông dân.
Năm 2026, ba thương hiệu gạo Hapro của Tổng công ty Thương mại Hà Nội – CTCP, Vinaseed của Công ty Giống cây trồng Vinaseed và A An của Công ty CP Lương thực A An đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam. Đây là những đại diện cho nỗ lực xây dựng thương hiệu của doanh nghiệp trong ngành gạo, đồng thời cho thấy việc nâng tầm sản phẩm cần được cụ thể hóa từ hoạt động sản xuất, phát triển thị trường đến xây dựng hình ảnh và uy tín.
Gạo A An được vinh danh Thương hiệu quốc gia 2026.
Trong đó, A An cho thấy hình ảnh rõ ràng của thương hiệu Việt trên thị trường quốc tế khi liên tục được xuất khẩu đến Nhật Bản, EU - những thị trường khó tính bậc nhất. Cụ thể, từ tháng 5/2025, sản phẩm được phân phối tại châu Âu thông qua đối tác AWTC GmbH, với sản lượng xuất khẩu mang thương hiệu này dự kiến đạt khoảng 1.000 tấn trong năm 2025 và tăng gấp đôi vào năm tiếp theo.
Đáng chú ý, A An xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ cánh đồng đến bàn ăn, kiểm soát các công đoạn từ gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch đến sản xuất, đóng gói và bảo quản. Doanh nghiệp cũng đầu tư hệ thống silo lạnh nhằm giữ giá trị dinh dưỡng của hạt gạo. Những yếu tố này cho thấy thương hiệu không chỉ được tạo dựng bằng hình ảnh bên ngoài, mà cần được củng cố bằng chất lượng sản phẩm và quy trình sản xuất.
Vinaseed xác định tập trung vào chất lượng và giá trị gia tăng, phát triển dòng gạo đóng gói cao cấp.
Tương tự, Vinaseed xác định tập trung vào chất lượng và giá trị gia tăng, phát triển dòng gạo đóng gói cao cấp cho những thị trường có yêu cầu cao. Doanh nghiệp đã xuất khẩu sang 15 thị trường, trong đó có Australia và nhiều nước châu Âu, đồng thời tìm hiểu cơ hội đưa gạo sang Nhật Bản, nơi có những yêu cầu kỹ thuật khắt khe.
Đồng bộ chính sách, mở rộng thị trường, phát huy sức mạnh thương hiệu
Để xây dựng thương hiệu gạo quốc gia có sức cạnh tranh thực chất, nỗ lực của từng doanh nghiệp là cần thiết nhưng chưa đủ. Theo đại diện Hiệp hội Lương thực Việt Nam, việc xây dựng thương hiệu đã được triển khai từ trước; vấn đề hiện nay là làm rõ cơ chế phối hợp, phân định trách nhiệm và cụ thể hóa định hướng thành những nhiệm vụ khả thi.
Hiệp hội cho biết đã tham gia góp ý với Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc xây dựng thương hiệu gạo quốc gia Việt Nam. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng chiến lược xuất khẩu và các văn bản liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp, cần làm rõ cơ quan chủ trì, cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành và vai trò cụ thể của Hiệp hội Lương thực Việt Nam.
Đây là vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả triển khai. Nếu thiếu sự thống nhất về trách nhiệm và phương thức phối hợp, việc xây dựng thương hiệu có thể dừng ở định hướng, trong khi doanh nghiệp cần những cơ chế cụ thể để tổ chức thực hiện. Ngược lại, khi các cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp cùng xác định rõ vai trò, nguồn lực và nhiệm vụ, thương hiệu quốc gia mới có thể được phát triển đồng bộ từ chính sách đến thị trường.
Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, kinh nghiệm phát triển thương hiệu gạo Hom Mali của Thái Lan là một trường hợp đáng tham khảo, đặc biệt trong cách thức xây dựng và phát huy giá trị thương hiệu trên thị trường quốc tế. Hiệp hội khẳng định sẵn sàng phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị liên quan để tham gia xây dựng thương hiệu gạo quốc gia.
Cùng với xây dựng thương hiệu, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cũng là yêu cầu quan trọng để giảm thiểu rủi ro và nâng cao tính bền vững.
Ba thương hiệu gạo Hapro, Vinaseed và A An đạt Thương hiệu quốc gia năm 2026 là dấu mốc đáng chú ý, nhưng hành trình nâng tầm gạo Việt không thể dừng lại ở danh hiệu. Điều quan trọng là chuyển hóa sự ghi nhận thành năng lực cạnh tranh bền vững, từ chất lượng sản phẩm, công nghệ sản xuất, truy xuất nguồn gốc đến xây dựng uy tín và mở rộng thị trường. Khi thương hiệu được nâng đỡ bởi chất lượng thực chất, chính sách đồng bộ và sự phối hợp hiệu quả giữa các bên, hạt gạo Việt Nam mới có thêm cơ sở để gia tăng giá trị, khẳng định vị thế và tạo ra lợi ích lâu dài cho cả doanh nghiệp lẫn người nông dân.
