Chuẩn hóa từ vườn cây, củng cố nền tảng xuất khẩu
Ngày 22/10, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk tổ chức lễ phát động chiến dịch 30 ngày đêm hướng dẫn kỹ thuật canh tác sầu riêng theo tiêu chuẩn VietGAP. Dự kiến triển khai từ ngày 26/10 đến 26/11, chiến dịch tập trung đưa cán bộ kỹ thuật xuống cơ sở, hỗ trợ nông dân chuẩn hóa sản xuất, đáp ứng yêu cầu chất lượng của thị trường.
Đắk Lắk phát động chiến dịch 30 ngày đêm hướng dẫn kỹ thuật canh tác sầu riêng theo tiêu chuẩn VietGAP, hỗ trợ nông dân chuẩn hóa sản xuất.
Theo kế hoạch, Trung tâm Khuyến nông Đắk Lắk tổ chức 76 lớp tập huấn tại 35 xã, phường. Bốn tổ kỹ thuật được thành lập, mỗi tổ phụ trách 19 lớp; tổ hậu cần bảo đảm phương tiện, tài liệu và các điều kiện triển khai. Hoạt động hướng dẫn tập trung vào những công việc người trồng cần thực hiện trong quá trình canh tác.
Nội dung tập huấn bao quát từ chăm sóc vườn cây đến thu hoạch, sơ chế. Nông dân được hướng dẫn áp dụng quy trình VietGAP, ghi chép nhật ký sản xuất, quản lý vật tư nông nghiệp, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, quản lý nguồn nước và bảo đảm an toàn thực phẩm. Đây là những khâu tạo nền tảng kiểm soát chất lượng ngay tại vùng nguyên liệu. Để phục vụ xuất khẩu, sản phẩm cần có thông tin về quá trình sản xuất, nguồn gốc và việc tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật. Việc tập huấn được gắn với hướng dẫn người trồng thực hành, duy trì quy trình trong từng vườn cây.
Ông Đinh Văn Đang, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk, cho biết bố trí cán bộ kỹ thuật xuống cơ sở là nhiệm vụ trọng tâm của chiến dịch. Hướng dẫn trực tiếp tại vườn nhằm giúp nông dân nắm rõ quy trình sản xuất, cách quản lý vật tư và thực hiện ghi chép nhật ký trong suốt quá trình canh tác. Việc chuyển giao kỹ thuật cũng hướng đến hạn chế tình trạng áp dụng quy trình không đồng đều giữa các hộ. Khi người trồng thống nhất cách chăm sóc, sử dụng vật tư và lưu giữ thông tin, công tác theo dõi chất lượng, truy xuất nguồn gốc có thêm cơ sở thực hiện, hỗ trợ tổ chức vùng nguyên liệu phục vụ tiêu thụ.
Để triển khai, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đắk Lắk hướng dẫn các quy định liên quan đến mã số vùng trồng. Chi cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản tỉnh phụ trách nội dung quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm và chế biến. Chính quyền các xã, phường bố trí địa điểm, thông báo kế hoạch, vận động nông dân tham gia.
Các tổ kỹ thuật sẽ trực tiếp hướng dẫn người trồng sầu riêng thực hiện quy trình chăm sóc, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk đã xây dựng kế hoạch hành động, bố trí nhân lực, kinh phí; đồng thời phối hợp với Hội Làm vườn, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên và Liên minh Hợp tác xã tỉnh hỗ trợ tuyên truyền, tập huấn. Sự phối hợp này nhằm đưa hướng dẫn kỹ thuật đến người sản xuất, tăng khả năng áp dụng tại cơ sở.
Theo thông tin tại lễ phát động, hơn 70 xã có diện tích trồng sầu riêng đã xây dựng kế hoạch, bố trí nhân lực và nguồn lực phối hợp.
Gắn mã số vùng trồng với chất lượng thực tế
Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, cho biết ngành hàng sầu riêng đã tạo nguồn thu nhập lớn cho nông dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng quy mô sản xuất, công tác quản lý chất lượng, mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói còn những vấn đề cần khắc phục.
Bà Đặng Thị Thủy chỉ ra những bất cập của ngành hàng sầu riêng.
Những bất cập được đặt ra gồm tình trạng sầu riêng bị hạ hạng từ loại A xuống loại C, tranh mua, tranh bán và hạn chế trong quản lý, sử dụng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói. Các vấn đề này ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát chất lượng, duy trì uy tín sản phẩm và tổ chức tiêu thụ ổn định.
Từ thực tế đó, Sở giao Trung tâm Khuyến nông tỉnh phối hợp các đơn vị chuyên môn triển khai chiến dịch, tập trung vào chuẩn hóa canh tác và quản lý chất lượng. Nội dung kiểm soát sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, quản lý dư lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm được đưa vào chương trình hướng dẫn nông dân.
Đối với mã số vùng trồng, yêu cầu đặt ra là gắn thông tin quản lý với thực tế sản xuất và hồ sơ theo dõi. Người trồng cần duy trì việc tuân thủ quy trình, cập nhật thông tin trong quá trình canh tác. Đây là cơ sở để mã số phát huy vai trò phục vụ truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu thị trường.
PGS.TS Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, đánh giá chiến dịch là hoạt động cụ thể hóa định hướng phát triển ngành hàng sầu riêng tại cơ sở. Theo ông Thanh, xây dựng mã số vùng trồng cần đi cùng thay đổi phương thức sản xuất, áp dụng quy trình kỹ thuật và nâng cao năng lực người trồng.
Mã số vùng trồng là công cụ quản lý, truy xuất nguồn gốc, song chất lượng sản phẩm được quyết định bởi quá trình sản xuất. Cách chăm sóc, sử dụng vật tư, kiểm soát các yếu tố ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm tại từng vườn cây vì thế cần được thực hiện thường xuyên, có hồ sơ theo dõi.
Song song với tập huấn, Đắk Lắk đang số hóa dữ liệu vùng trồng sầu riêng. Hiện nay, hơn 11.000ha sầu riêng của tỉnh đã được định vị, số hóa đến từng hộ dân. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 quản lý số hóa đồng bộ toàn bộ diện tích sầu riêng, hỗ trợ cập nhật thông tin và truy xuất nguồn gốc.
Để dữ liệu phục vụ hiệu quả công tác quản lý, thông tin phải được duy trì phù hợp với thực tế. Việc số hóa cần gắn với ghi chép nhật ký, quản lý vật tư và tuân thủ kỹ thuật của từng hộ. Qua đó, quá trình chuẩn hóa vùng nguyên liệu có thêm nền tảng để phục vụ yêu cầu tiêu thụ, xuất khẩu.
Với quy mô vùng trồng và sản lượng lớn, sầu riêng Đắk Lắk cần được chuẩn hóa để phục vụ xuất khẩu.
Theo định hướng của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, chuyển giao kỹ thuật cần hướng đến từng hộ, giúp nông dân tiếp cận tài liệu, học liệu và chuyên gia. Trung tâm sẽ phối hợp với địa phương triển khai nhiệm vụ; đồng thời đề nghị lực lượng khuyến nông cộng đồng hỗ trợ người dân áp dụng kỹ thuật.
Chiến dịch đặt nền móng cho việc duy trì sản xuất có quy trình, có thông tin truy xuất và kiểm soát chất lượng. Hiệu quả cần được thể hiện qua mức độ áp dụng sau tập huấn, tạo tiền đề phục vụ xuất khẩu bền vững.
Tỉnh Đắk Lắk hiện có khoảng 45.000 ha sầu riêng, trong đó diện tích cho thu hoạch khoảng 30.000 ha. Năm 2026, sản lượng sầu riêng toàn tỉnh ước đạt 500.000 tấn. Quy mô vùng trồng và sản lượng lớn tạo nguồn cung quan trọng cho tiêu thụ trong nước, chế biến và xuất khẩu.
Chiến dịch lồng ghép hướng dẫn quản lý nguồn nước, ứng phó El Niño, giúp nông dân lựa chọn biện pháp canh tác phù hợp. Trung tâm Khuyến nông Quốc gia dự kiến ban hành tài liệu kỹ thuật chuyên sâu về nội dung này.
