Trong bối cảnh thương mại điện tử Việt Nam tăng trưởng nhanh và đang chuyển từ giai đoạn mở rộng quy mô sang phát triển theo chiều sâu, yêu cầu hoàn thiện thể chế, củng cố niềm tin thị trường và nâng cao tính bền vững ngày càng trở nên cấp thiết.
Xung quanh vai trò của thương mại điện tử và kinh tế số đối với tăng trưởng thương mại trong nước, xuất khẩu, cũng như các giải pháp chính sách trong thời gian tới, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Hoàng Ninh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương).
Hạ tầng trọng yếu của nền kinh tế số
- Thưa ông, trong bối cảnh thương mại điện tử đang phát triển rất nhanh, đâu là vai trò then chốt của thương mại điện tử và kinh tế số đối với tăng trưởng thương mại trong nước và xuất khẩu của Việt Nam giai đoạn tới?
Ông Hoàng Ninh: Trong thời gian vừa qua, thương mại điện tử Việt Nam phát triển rất nhanh. Năm 2025, mức độ tăng trưởng đạt 25%, với doanh thu thương mại điện tử bán lẻ chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của cả nước. Với tổng doanh thu đạt 31 tỷ USD, thương mại điện tử hiện nay đã chiếm khoảng 2/3 quy mô của nền kinh tế số. Qua đó, thương mại điện tử góp phần giải quyết vấn đề trao đổi, lưu thông hàng hóa trong nước, đồng thời hỗ trợ hàng hóa Việt Nam vươn ra thị trường thế giới. Hiện nay, đây là một kênh phân phối rất quan trọng và đang dần trở thành kênh phân phối thay thế cho các kênh phân phối truyền thống.
Ông Hoàng Ninh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương. Ảnh: Minh Trang
- Thực tiễn cho thấy, thương mại điện tử không chỉ là kênh bán hàng, mà đang trở thành một hạ tầng quan trọng của nền kinh tế. Ông đánh giá như thế nào về mức độ “trưởng thành” của thương mại điện tử Việt Nam hiện nay?
Ông Hoàng Ninh: Thương mại điện tử đang dần trở thành một trong những kênh phân phối rất quan trọng. Chúng tôi ước tính rằng trong vài năm tới, thương mại điện tử sẽ trở thành kênh phân phối chính của cả người bán và người mua trên thị trường. Đơn cử, theo thống kê năm 2025, cứ 10 hàng hóa bán ra thì có 1 hàng hóa được mua thông qua thương mại điện tử. Chúng tôi dự báo rằng, trong vài năm tới, con số này sẽ tăng rất mạnh và có thể đạt tới một nửa, tức khoảng 50%, nghĩa là cứ hai mặt hàng được bán ra thì sẽ có một mặt hàng được giao dịch trên thương mại điện tử.
- Trong thời gian qua, Bộ Công Thương đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và tham gia thương mại điện tử. Theo ông, điều gì quyết định sự thành công của các chương trình này trong thực tế?
Ông Hoàng Ninh: Trong thời gian vừa qua, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) đã phối hợp với nhiều địa phương trong phát triển kinh tế số, mà cụ thể là thương mại điện tử tại địa phương, thông qua nhiều hình thức khác nhau, như đẩy mạnh liên kết vùng, chuyển đổi số chợ truyền thống. Chúng tôi cho rằng, những hoạt động này đã mang lại những hiệu quả nhất định, trong đó quan trọng nhất chính là sự đồng hành của các địa phương. Bởi khi có sự đồng hành của địa phương, sự tham gia của doanh nghiệp tại chỗ và các hộ kinh doanh, thì thương mại điện tử mới có thể phát triển bền vững.
Xây dựng niềm tin để thương mại điện tử phát triển bền vững
- Một trong những vấn đề rất được quan tâm hiện nay là niềm tin thị trường, từ xuất xứ hàng hóa, chất lượng sản phẩm đến bảo vệ người tiêu dùng trên môi trường số. Cục đang có những giải pháp gì để củng cố nền tảng này?
Ông Hoàng Ninh: Niềm tin giữ vai trò quyết định trong hoạt động thương mại điện tử. Luật Thương mại điện tử sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, hiện nay Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đang triển khai xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật dưới luật, như Nghị định hướng dẫn một số điều của Luật Thương mại điện tử, Thông tư hướng dẫn việc kết nối các hệ thống thông tin của địa phương và các cơ quan liên quan, như thuế, hải quan, các sàn thương mại điện tử, với cơ sở dữ liệu về thương mại điện tử.
Khi đó, chúng ta sẽ hình thành một hệ thống cơ sở dữ liệu thương mại điện tử đầy đủ, qua đó giúp người tiêu dùng trên cả nước hạn chế hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường mạng; đồng thời có thể truy vết người bán thông qua việc định danh người bán, định danh các chủ thể livestream, từ đó tạo dựng và củng cố thêm niềm tin của người mua trên môi trường thương mại điện tử.
Thương mại điện tử Việt Nam tăng trưởng nhanh và đang chuyển từ giai đoạn mở rộng quy mô sang phát triển theo chiều sâu. Ảnh minh hoạ
- Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số mong muốn gửi gắm thông điệp gì tới cộng đồng doanh nghiệp và các chủ thể tham gia thương mại điện tử trong bối cảnh yêu cầu hoàn thiện thể chế ngày càng cấp thiết?
Ông Hoàng Ninh: Chúng tôi rất mong muốn các doanh nghiệp, các chủ thể kinh doanh trên thương mại điện tử thực hiện nghiêm các quy định. Thương mại điện tử đã qua thời kỳ phát triển nóng, vì vậy cần được tính toán để hướng tới phát triển bền vững. Muốn phát triển bền vững thì hoạt động kinh doanh phải thực sự nghiêm túc, chuyên nghiệp, hiệu quả và bảo đảm đúng giá trị.
Xin trân trọng cảm ơn ông.
