Tín hiệu điều chỉnh sau năm đầy căng thẳng thương mại
Trung Quốc đang phát đi thông điệp điều chỉnh chiến lược kinh tế đối ngoại, với trọng tâm là thúc đẩy thương mại cân bằng hơn và mở cửa sâu rộng hơn nền kinh tế cho doanh nghiệp nước ngoài. Cam kết này được Thủ tướng Lý Cường đưa ra tại Diễn đàn Phát triển Trung Quốc tổ chức ở Bắc Kinh, trong bối cảnh nước này vừa ghi nhận mức thặng dư thương mại kỷ lục 1.200 tỷ USD trong năm 2025.
Phát biểu trước các lãnh đạo doanh nghiệp quốc tế, quan chức và giới học giả, ông Lý Cường cho biết Trung Quốc sẽ tăng cường nhập khẩu các hàng hóa chất lượng cao, đồng thời phối hợp với các đối tác nhằm thúc đẩy thương mại toàn cầu theo hướng cân bằng và tối ưu hơn. Mục tiêu không chỉ là điều chỉnh cán cân thương mại, mà còn mở rộng quy mô thương mại toàn cầu.
Thủ tướng Lý Cường phát biểu tại Diễn đàn Phát triển Trung Quốc. Ảnh: Bloomberg
Diễn đàn thường niên kéo dài hai ngày được xem là kênh quan trọng để Bắc Kinh truyền tải tầm nhìn kinh tế cũng như giới thiệu cơ hội đầu tư tới cộng đồng quốc tế. Năm nay, thông điệp đưa ra mang ý nghĩa đáng chú ý khi Trung Quốc phải đối mặt với nhiều sức ép bên ngoài trong lĩnh vực thương mại.
Một trong những thách thức lớn là sự gia tăng lo ngại từ nhiều quốc gia về thực tiễn thương mại của Trung Quốc, bao gồm tình trạng dư thừa công suất trong một số lĩnh vực sản xuất và mức độ phụ thuộc lớn của các nền kinh tế khác vào nguồn cung từ Trung Quốc. Những yếu tố này đang làm dấy lên các tranh luận về tính công bằng và bền vững của thương mại toàn cầu.
Dù không trực tiếp đề cập đến mức thặng dư kỷ lục, các cam kết của Thủ tướng Lý cho thấy Bắc Kinh nhận thức rõ nguy cơ vấn đề này có thể ảnh hưởng đến quan hệ kinh tế - chính trị với các đối tác lớn.
Bên cạnh đó, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc Phan Công Thắng cũng đưa ra quan điểm nhằm trấn an cộng đồng quốc tế. Ông nhấn mạnh rằng việc đánh giá mất cân đối kinh tế toàn cầu cần được nhìn nhận toàn diện hơn, không chỉ dựa trên thương mại hàng hóa mà còn phải tính đến dịch vụ và các yếu tố tài chính.
Theo ông, Trung Quốc dù có thặng dư hàng hóa lớn nhất thế giới nhưng đồng thời cũng là quốc gia có mức thâm hụt dịch vụ lớn nhất. Đây là yếu tố quan trọng giúp cân bằng lại bức tranh tổng thể, nhưng thường bị bỏ qua trong các phân tích.
Đáng chú ý, ông Phan Công Thắng khẳng định Trung Quốc không có nhu cầu và cũng không có ý định tạo lợi thế cạnh tranh thương mại thông qua việc phá giá đồng nội tệ, một trong những cáo buộc thường xuyên từ phía các đối tác thương mại.
Nỗ lực hút vốn ngoại và cải thiện môi trường đầu tư
Bên cạnh việc điều chỉnh chiến lược thương mại, Trung Quốc đang tăng tốc các biện pháp nhằm thu hút trở lại dòng vốn đầu tư nước ngoài, trong bối cảnh FDI liên tục suy giảm. Số liệu cho thấy trong tháng 1, vốn FDI vào Trung Quốc giảm 5,7% so với cùng kỳ, xuống còn hơn 92 tỷ nhân dân tệ (tương đương 13,36 tỷ USD), sau khi đã giảm 9,5% trong cả năm 2025.
Để đảo chiều xu hướng này, Bắc Kinh đã triển khai hàng loạt chính sách ưu đãi. Tháng 12 năm ngoái, Trung Quốc bổ sung thêm 200 lĩnh vực vào danh sách được hưởng ưu đãi đầu tư nước ngoài, bao gồm các chính sách về thuế và sử dụng đất. Trọng tâm ưu tiên là các ngành sản xuất tiên tiến, dịch vụ hiện đại, cũng như các lĩnh vực xanh và công nghệ cao.
Thủ tướng Lý Cường nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp nước ngoài sẽ được đối xử bình đẳng như doanh nghiệp trong nước. Thông điệp này nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế, trong bối cảnh nhiều tập đoàn đang cân nhắc lại chiến lược toàn cầu do biến động địa chính trị và chi phí gia tăng.
Ở cấp độ chính sách cụ thể hơn, Bộ trưởng Thương mại Vương Văn Đào cho biết, Trung Quốc sẽ tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và cải thiện tính minh bạch trong hoạch định chính sách. Những cam kết này được đưa ra trong cuộc gặp với đại diện một hiệp hội dược phẩm của Mỹ và lãnh đạo năm tập đoàn dược đa quốc gia lớn, cho thấy nỗ lực trực tiếp nhằm trấn an các nhà đầu tư trong lĩnh vực công nghệ và y tế.
Diễn đàn năm nay cũng ghi nhận sự tham gia của nhiều tập đoàn hàng đầu thế giới, phản ánh mức độ quan tâm vẫn rất lớn đối với thị trường Trung Quốc. Trong đó có các doanh nghiệp công nghệ, công nghiệp và dược phẩm như Samsung Electronics, Volkswagen, Broadcom, Siemens, BASF và Novartis.
Đáng chú ý, Tổng giám đốc Apple Tim Cook cho biết tập đoàn này sẽ tiếp tục hợp tác với các nhà cung ứng Trung Quốc để thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp. Đây là tín hiệu cho thấy chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn gắn bó chặt chẽ với Trung Quốc, bất chấp các xu hướng dịch chuyển sản xuất.
Ngoài ra, các định chế tài chính lớn như HSBC, UBS và Standard Chartered cũng cử đại diện tham dự, cho thấy vai trò quan trọng của thị trường Trung Quốc trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Những động thái mới của Bắc Kinh cho thấy một nỗ lực cân bằng giữa việc duy trì tăng trưởng, xử lý áp lực bên ngoài và cải thiện môi trường đầu tư. Tuy nhiên, hiệu quả của các cam kết này sẽ phụ thuộc vào cách thức triển khai cụ thể, cũng như diễn biến của môi trường kinh tế và địa chính trị toàn cầu trong thời gian tới.
